Modiji at Lamka, Zogam: Separate Administration Koi Ah?

Modiji at Lamka, Zogam: Separate Administration Koi Ah?

Modi khut a i ngak thawh ringawt uh amah a dia le lungbuai huai law di abatna chiang bangle om veve kasa, aziak a eilam kithukim lou pi a; makaipi leh a buupi PM/HM te thu hoih pipi hong siatkhiak ding uh hitheilou deuh bang ahihman in mipite kituak hile hang heutu (lian) ichih te’n i tauna dan dan a vai hon hawm lel di ahi ua, ei ki tuahluat louh teh, amau le nawngkai huai sa uh leng ahi kha ding hi. Ok, Simsuk ni le…..

BJP muanhuai inte chi a Cong akipan BJP akisuan hang a, tua lah hichi hijel thou ahita mai a, bangmah kannatpih lou tuh ihi ta mai ve ua! Tua i buai sukpi lai tak bang a, BJP in vai hoih deuh a Center a fair deuh a biase omlou a hon hwm di uh kisa mahmah tuh hiven! BJP va muan ringot hiam Cong va muan ringot hiam tuh thil diklou ahi ka chi hi. MLA hihna va let a muh di le a hi khol hetkei ding hi. I lungtupte khat a streamlining i bawl ua, kiki/zimi e bang e te hold phot ua, pledge khat a i sual taktak kei leh naupang kum 5 mi kimawlna/Kitengta Neihna tawh kibang den ding in um ingh. A taktak hichi’n gen ni. A BJP wave le election nanung pen hun lai a hong hat ngei in, hichi’n kha chi kon hihsak di uh achihna uh omkha bang le le himai thei, eike le omhetlou le hithei. I gen ut oen ahihleh BJP in all over India a reps te lei a a leikhiat thawh petmah uh ana hi dan ahi, huchia bjp hong dominant thei chihdan hi, by hooks and crooks le hisim. (ka gelh gelh leh a tamsim a, ka uall ah kon koih mai de)

Second ah, eilawi in ah party politics i gintak di uh hinai sai lou hi ka chi nuam, aziak a ground kichian tak kinei nailou, mi pang bel kihi lai, a kinei ngei diam chih le gen theihlouh hilai. Administration dan khat bang nei hiletuh Party Politics in kiplay le, nuam kha ve, hile ei lawi huchi dite ana kihi naisailou ahihteh bang pen tak in hiai game so call mla te ki play uh atazen diam chi ihi ai.

Kei thu hileh tua kipan a mla teng tawpsak di, election le boycott di, participate lou di, hichia a tuam a ding phot di. Hiai dan a hon paipih ut leh chu self-administration kinei pah inte, hope le a omsa a beidek akipan hong om behbeh inteh. MLA chin di chih thupi lua dan in ngaihtuah nawn kei phot le. A ziak a thupina le om biik lou suak ahihna ah, mi 60 lak 40 talpakte, 20 singtang mi, Nagate tawh gawm a, huailak a ei a 10 pha diam chih khawng hi a, aw kiza zavei hita lele, democratic principle et a, mojority hithei ngei ngei lou di ahihna ah, no chance himai.

Ban ah Q nawn dang khat ahihleh kipial khe theitaktak di mahadiam chih ahi, ka chihna san bel Tangkhulte makaih a MN Naga kichi area teng Nagaland a lutdi chih hong hat mahmah a, himah leh Rail lampi khawng hon sial ua, Noney gam a kawlse lak, kense lak khawng ah leh Jiri lui a kipan Naga area te govt bangchi chi hiam in hon puah, in the name of development in khem lungdam a om abang ta uhi. Huchi mah bang in a movement uh tuh muih toh akibang le ahita mai thei.

Himahleh amau bel Meitei leh Naga chibingte, unau bang a ki en thei ahi ua, Nagate Meitei pau theilou a om uh leleng tam hetlou ding hi. Eilamte’n bel mi 1000 lak ah 2 khawng in ki thei maithei hi. Tua ziak in kitanau na le peeng deuh in kilang hi.

Govt mit ah “zu bang ki mom” mahmah bang le tuh ahi ding e, hon thulak vetlou uhi. Hon thulak vetlouh chauh uh hilou in, ei a govt policy ah kitu lut kihi zaw lai ahi a, zawlbaih, khembaih, nop lel tuh honsa kha mahmah ding uh tuh ahive ua, aziak mla chin louh di i lauh dante uh bang ale kithei thei. mla bang le chinglou ngam di, phetlou a, ki candidate lou ngam di, huai pen khah lunglual tak a kuamah ki candidate lou di, loophole omsak lou di. hileh Vanpi le ling dia; a thawm in Thangvan Tual zong deng tou zou ding hi. tun mihing hinna 300 lamphial laksak ihi ua, tuaziak mah in bang hiam iki lam uhi. himah leh a bang hiam ding pen le tutan in a gingkhe thei mahmah nai kei lai lai hi. Bang hiam zaw ki deserve mah hi hang maw, i thuakdan, inatdante et in. himahleh Amit Shah leh Modijite ling nai lou, vuang le vuang khanailou le ahi kha ding uhi.

Huchi kawmkal ah eilawi mah seh 2 dan hiam in khat in i om nilouh uhi, huaituh Kiki leh Zomi ahi. Bang in hon khen hipeuh mah hiam aw? Bang a i identity uh? Colonially imposed name te zui nilouh louh ding ihi uhia> ahihkeileh eimah leh eimah a self-determination tang a tuan a pupa sulnung zui a; puah a, kilam tou zaw ding. Kiki lah kihi theilou a, huai a kpi leh lamka a area khat in Kiki ka hi achih ziak ua, Kiki va kichih theih le hilou jel a!!!! Tukum bul llam Feb in Delhi a “Rethinking our Identity, Past and Present” KSO Delhite organise na ah kava tel a, Prof. Jangkhongam Guite in hoih deuh tak in nouneel tak in i identity uh hon suut pih a, a Kuki kichite mahmah in leng; thugente nekhak sa phial ding in ka gingta phial hi. Aziak ahihleh gintak khel in Prof J. Guite in Zo idea or Zomism naktak in ana embrace a, colonially imposed name chihte ana deihlou hi. Lushai (Lusei) tuni chiang in bei ahita a, irrelevant ahita hi,

Chin leh Kuki bel tuni chiang in Khalkha leh Hualngo/Falam lamte’n paipih pha mahmah lai uh a, a khenchiang in bel amau leh mau zong “Laimi” chihdan khawng in kigen veve uhi. Sukte, Zahau leh adang dang khawng in leng tua bang in kisapna min ana om a, himahleh atangpi in tuate in, i deih leh deihlouh ziak le hisese lou in Bitis te anthropologist hon gelh dandan kisuak le hisim mai hi. Kuki elleu ahihleh a tung lam a gen lumlet sa bang in Thadou speaking lou deuhte’n pom hak kisa a, deih le ki deih lawlou ngut hi. Tua hang mah in ei a dan in le kikoih theilou hi. Britishte hon record, India in huai record paipih a, Kuki hon hihsak vek uh tuh gap a ut huai phial uh a, case file theih hileh le file khum a ut huai hial hi. I fate leh i destiny di tuazah a hon nong kaisak uh pen; poi mahmah a, huaipen mah tuh divide a rule policy, ichih chih Biltis te policy hoih mahmah khat, Gospel khawvak bak ah, a min than pih uh le ahi hi. Pu Mangkhosei in le a thugelhna ah Kuki ihih louh dan uh genchiang mahmah kawm in “Zo Suan leh Chilhahte” ihi ve chi in gelh veve hi. Hizah a condusion hong omsak tuni chiang in Britishte kia hinawn lou in, tuni a i govt te mahmah leng ahita uhi. Devisive deuh a divide and rule policy Biltis te zatdan leh tuni a MN govt in azat dan le kibang veve ding a, huai a suahtakna ding in, humpi bang a ihumham ngam kei leh kitang den ding hi. Hichi ka deih uh chia laidal leh laipek a gelh a pha di hileh sawt a kipan in hon peta ding uh a, minam thupi mahmah bang leng kihi ta ding hi.

Tua bang a i fate ding khual llou a honna define sak tuh Britishte ahi mai uh a, i nam ah, i chi ah, naktak in muih theih leh muhtheihlouh a hon segregate uh chhna leng ahi a, poi i chi lou theikei hi. Bangteng hileh a poi e bang e va chi chi le hang le ihih theih om khollou, panlak louh ngal!.En le hang, tuni a “…Mizo kanni e…” chideuhte en le’ng; amau le Britishte mah in le Lushai ana chi ua, himahleh humpi humham gingtawh Mizo a kheng uh tuh ahita mai ua, tuaiziak in, en le Britishte iva ngohngoh pen thil dik hong hinawn lou ding abang zawta hi.

i lak ah “Identity Crisis”anase mahmah chi leng kigen khiallou ding a, khen khat in chin chi tinten, huai a Falam/Halkha area lamte pau lah 90% di khawng Duhlian (tuni a Mizo tawng) toh kibang, dialectal variation omzek chauh ahi uhi. Huaimah bang in Teddim/Saizang/Paite/Thadou/Vaiphei/Simte/Zou/ leh adang dangte leng a kitheituahlou omlou a, akituam khajekjek bel om mah ahi uhi. Biltis te’n ei unau sanggam laigui zomte gam thum mawng mawng ah hon sehkhen laizang uh ahihchaing in ki tuam etna bang hong om deuhdeuh abatna chiang bang leng a om mahmah a, a poi nawn mahmah ma ichi hi.

Tua bang namte bangziak a pangkhawm theilou mawk ihih uhiam? i root en kik le, unau, ipau enkik le kibang, tawndan leh ngeina te lah kibang, heisuk heitouh a nunzia lah kibang a, bang ding a kigawm a, lung khat paw theilou ihi uhiam? Kigawm leh Modite tan tan le hong kihel ngai nawn lou, Amit Shah le ngai nailou, talpak pilkhelte le ngai nawilou a, i lampi ding uh ei leh ei a iki khuatkhiak ding uh ahi zaw hi. Hon khenn darlh utte’ thu i lak ua, ei leh ei ki tauh tuah tuah ding uh pen na sa ngiat ingh. Hon sekhen a hon khendarlh utt’n idea thak le neituan lou uh ahi, MLA game khawng mah ahi a device manpha uh, huai le tribe bing khawng a a play ut amau a dia thupi law khin ahi. himahleh en tribewisism khawng ina gintak mawk pen uh le ahoih pen ahi jenjen kei a, kikhenna khukpi bang le ana hi zaw kha ding hi. Talpakte, PMte, HMte khawng a suaikaitu di chauh ahi uh, en i sepdi leh sepdi dante thei in bawl peuh le. Mizo model bang le etton tham ching uh ahi, tuni a hong pakpalh ziak uh hilou in, 1960-80 kikal a ana kipi dante khawng uh bang le gam leh nam makai, akua peuh in enthakthak un chi in iki ngen hi. Prof. J. Guite genna khat ah Chin State, Southern MN leh MZ leh Chittagong Hill Tractte khat a gawmkhawm a, Independent country a din ding a chih ka zakha hi. Tuni in awm kei a bang mai thei, kum 20-30/40 khawng ah relevant mahmah hithei hi.

if he had come much earlier, much of the baolins would have been stopped on time. As a PM, he is supposed to resolve the conflicts, especially the baolins. He cannot turn a blind eye for more than two years any longer; and finally, he came, which is truly after all major Meitei’s Biren-led baolins were being somehow de-escalated by now. Modiji came as a result of someone in the parliament having called him Picnic Minister because of his frequent visits to foreign countries, Narendra Modi, PMO India. We don’t want inauguration by the name, we want self-determination and administration. We can’t live together with the people who hate and butcher us like animals. This is not the end, until it is resolved.

Comments

No comments yet. Why don’t you start the discussion?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *